[ALE HISTORIA] "Żona powinna unikać wszystkiego, co do zazdrości pobudza. Bo żona jedynie do męża należy"

- "Mąż może być skąpym, upartym, gwałtownym, porywczym i innym wadom podległym", dlatego żona powinna przygotować się, by „to wszystko znieść mogła, bo gdzieź męża może znaleźć bez ale" - tak radził 150 lat temu młodym małżeństwom krakowski kanonik.

***

Był rok 1879 gdy ksiądz Józef Wilczek poczuł, że jego ziemska droga dobiega końca. Zdjęty ciężką chorobą 74-letni były dziekan wydziału teologicznego na Uniwersytecie Jagiellońskim miał tylko jedno marzenie: by przyszłe pokolenia zapamiętały go jako wybitnego i oryginalnego mówcę.

W tym celu niemal na łożu śmierci, przygotował wybór swoich „mów, przemów ślubnych, pogrzebowych i instalacyjnych". Ich lektura to fascynujący zapis ówczesnych poglądów na małżeństwo i rolę kobiet. Ksiądz Wilczek nie uznawał bowiem konwenansów. A i epoka była taka, że ksiądz mógł mówić to, co myśli.

(...)

„Nie ujrzy w nich czytelnik wielkich ludzi, bo ci zazwyczaj z nekrologów, felietonów i toastów wyskakują", pisze ksiądz Wilczek w „Przedmowie" do wydanego w 1879 roku zbioru swoich przemów. Niemal połowę tomiku zajmują najbardziej pasjonujące wystąpienia podczas ślubów.

Tyradę do młodej pary zaczyna zawsze od konwencjonalnych passusów o błogosławieństwie, „by potomstwo wasze w bojaźni bożej i wierze świętej było wychowane", ale szybko przechodzi do pouczeń. Skierowane są niemal wyłącznie w stronę kobiet.

To zadaniem kobiety jest „by duszę męża i dzieci swoich zbawiła, bo mąż choć najgorszy, jak uczy Paweł św., przez dobrą żonę bywa oszczęśliwiony", słyszą Florian Kunz i Emilia Paulina Julianna Płońska, którzy w związek małżeński wchodzą w krakowskim kościele Mariackim w lutym 1861 roku.

***

Więcej o księdzu Wilczku i o tym, jak próbował wykiwać chłopów z Czarnego Dunajca oraz jak zareagował, gdy przed ołtarzem stanęła niewidząca panna młoda - w moim miejscu pracy.

(dziękuję Tomkowi R., którego prezent świąteczny okazał się bardzo inspirującą lekturą)