3 procent dla tłumaczy? Do "Wyborczej" dotarła informacja, że w projekcie ustawy o książce, obok obowiązkowych tantiem w wysokości 10 proc. od ceny okładkowej dla pisarzy, może znaleźć się zapis o 1, a nawet 3 procentach dla tłumaczy. Walczy o to między innymi Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury. – Nasza propozycja to naturalne uzupełnienie postulatu minimalnego wynagrodzenia dla pisarzy i pisarek – mówi "Wyborczej" Rafał Lisowski, tłumacz i były prezes organizacji. Lisowski podkreśla, że choć "klauzule tantiemowe dla autorów i autorek przekładów zdarzają się znacznie rzadziej", to...

Pisarze i pisarki walcza o to, by w umowach wydawniczych znalazł się zapis o minimalnych tantiemach w wysokości 10 proc. od ceny okładkowej. Weronika Gogola czyta sprawozdania finansowe wydawców i wychodzi jej, że kasa jest. Mariusz Szczygieł ogłasza, że jednak nie ma, a Dowody wiszą mu ponad 100 tysięcy zł. A ja dokładam do tego informacje, że w jednym z zestawień sprzedaży książek za 2025 rok, sytuacja wygląda - delikatnie mówiąc - słabo. Czyli, co się dzieje wokół rynku książki. W moim miejscu pracy.

- Gdybyś miał nieograniczony budżet, to jaki zespół chciałbyś usłyszeć w oprawie muzycznej gali Nike? - zapytałem Michała Sołtysiaka, prezesa Fundacji Nike. *** Wojciech Szot: Nagroda Literacka "Nike" zostanie w tym roku przyznana po raz trzydziesty. Jaka była jej geneza? Michał Sołtysiak, prezes Fundacji Nike: Wersji jest kilka, słyszałem o przynajmniej trzech. Najbliższa prawdy jest taka, że Henryka Bochniarz, wówczas prezeska Polskiej Rady Biznesu, przyszła do Adama Michnika z propozycją utworzenia nagrody. Zainspirowała ją nagroda Bookera i uznała – a była to połowa lat 90. –...

Piotr Oczko (1973-2026) *** "Nie pochowają mnie w rodzinnym grobowcu na Rakowicach, wśród krzyży, Maryj i aniołów. Sama świadomość, że rok w rok ma się odgrywać wokół cmentarne, listopadowe szaleństwo, jest nie do zniesienia. Upatrzyłem sobie miejsce przy Kanale Lejdejskim 51–55, tam gdzie stoją trzy kamieniczki o dzwoniastych szczytach, nieomal na przeciwko domu, którego sobie nigdy nie kupiłem. To wbrew przepisom, bo w Amsterdamie prochy można wrzucać tylko do Amsteli: wartki nurt rzeki szybko sprząta rtęć z plomb, resztki kardiologicznych stentów i całą chemię...

– A może by tak napisać coś o tym, co przeczytałem… Dokładnie 10 lat temu przekułem myśl w działanie. Nie miałem pojęcia dokąd mnie to zaprowadzi. Ani ambicji, by prowadziło w jakimś określonym kierunku. Na drodze do dnia dzisiejszego wydarzyło się wiele. Było codzienne pisanie o książkach, współpraca z Kurzojady, a następnie własne miejsce w sieci, które znacie jako Zdaniem Szota. Pięć lat po pierwszym zdaniu pojawiła się na mojej drodze “Gazeta Wyborcza”, a nie tak dawno “Książki. Magazyn do czytania”. Była to droga przez setki rozmów, spotkań i wydarzeń. Przez momenty pełne...

Aleksandra Boćkowska - Mój tata poradził mi kiedyś, żebym zamiast „obuwie zmienne", mówiła „kapcie". I to jest moja dewiza. Zamiast dwóch zdań, jedno. Zamiast kilku przymiotników, jeden. Zamiast „restrukturyzacja" – „zmiany", „miał", a nie „posiadał" i tak dalej. Tata, a w wielu sprawach jest dla mnie wzorem, zawsze chwalił się, że pracę magisterską napisał na 35 stron. *** Wojciech Szot: Jesteś autorką książki reporterskiej "Gdynia. Pierwsza w Polsce", poświęconej Gdyni. Teraz przyszedł czas na Bielsko-Białą. Skąd ten wybór? Aleksandra Boćkowska: Pomysł na „Mozaikę" wyszedł od...

Zamiast 30 milionów dotacji dla bibliotek, zaledwie 10. A to zapewne dopiero początek "oszczędności". Z jednej strony nasi rządzący bardzo lubią się chwalić czytelnictwem i jego nawet minimalnym wzrostem. Z drugiej, nie udało się Ministerstwu Kultury przekonać własnego rządu do kontynuacji programu wspierającego czytelnictwo. *** Gdy rok temu podsumowywano Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa na lata 2021-2025, jego kontynuacja była oczywistością. Dziś już nie jest. Wprowadzony za rządów PiS Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 (NPRCz 2.0) kosztował budżet centralny...

Małgorzata Szejnert z tytułem Warszawskiej Twórczyni 2026! *** To specjalne wyróżnienie przyznawane w ramach Nagrody Literackiej Warszawy. Z tej okazji napisałem o moich ulubionych książkach Szejnert. *** "Skoro nie można było pisać o ogóle, pisano o szczególe". To zdanie, wypowiedziane przez Małgorzatę Szejnert, przytacza Mariusz Szczygieł we wstępie do ostatniego wydania zbioru reportaży "My, właściciele Teksasu". Na podobną sprawę zwrócił uwagę Maciej Siembieda, który zanim stał się słynnym autorem kryminałów, był uznanym reporterem. W książce "Reportaż po polsku"...

"Karykatura", "kiczarz", "sztampa", "nadprodukcja". Krytycy są zgodni w ocenie sztuki Igora Mitoraja. Dlaczego rzeźbiarza pokochali Włosi i bogaci Polacy? *** 17 milionów euro. Tyle wydano na budowę Muzeum Mitoraja we włoskiej Pietrasancie. Otwarcie już na początku czerwca. Nowoczesna siedziba powstała na miejscu dawnej hali targowej blisko historycznego centrum miasteczka, w którym tworzył i zmarł polski rzeźbiarz. Czy Polacy tłumnie ruszą zwiedzać muzeum rzeźbiarza, którego dzieła rodzima krytyka nazywa „karykaturą współczesnej sztuki"? Sztuka Igora Mitoraja bije rekordy w...

Peter Pomerantsev z Nagrodą im. Ryszarda Kapuścińskiego! Książka “Propagandysta, który przechytrzył Hitlera. Jak wygrać wojnę informacyjną” w przekładzie Aleksandry Paszkowskiej została uznana za najlepszą książkę reporterską, która ukazała się w 2025 roku. Książkę wydała Krytyka Polityczna. Gratulacje! Fot. Dawid Żuchowicz *** A więcej o zwycięzcy, jego książce i nagrodzie znajdziecie w "Wyborczej".