‐ Mój ojczym był historykiem. Pamiętam, jak powiedział: "Pamiętaj, że Stany Zjednoczone nigdy nie były zjednoczone" - mówi John Irving, autor legendarnego "Świata według Garpa". Rozmawialiśmy kilka tygodni temu i choć agenci prosili mnie, by nie było o polityce, finalnie cały ten wywiad jest o polityce. Irving nie gryzł się w język. *** Irving: - Do Kanady przyjechałem dlatego, że moja żona jest Kanadyjką. Uzyskanie obywatelstwa nie było związane z polityką. To historia miłosna. Jednak gdy ukazała się "Królowa Estera", powiedziałem mojemu amerykańskiemu wydawcy, że nie wrócę do...

- Co robi historyk? - zapytałem profesora Macieja Janowskiego, dyrektora Instytutu Historii PAN. Rozmawiamy wokół jego monumentalnej książki „Karpaty. Opowieść o pewnych górach". O Janosiku, "karpackości" i pomysłach na wyprawy. *** Wojciech Szot: - Jest coś, o czym pan nie napisał w książce i czego pan żałuje? Maciej Janowski: – Była taka ciekawa, konna linia kolejowa z Pożonia, czyli Bratysławy, do Trnawy zbudowana w latach 40. XIX wieku… Można było o tym napisać. WSZ - Co ona nam mówi o historii? MJ - To, że koleje zrewolucjonizowały transport, a w górskich okolicach,...

- Myślę, że wszystkie moje dzieła pokazują potęgę swobody wypowiedzi - mówi Salman Rushdie w rozmowie, którą znajdziecie w moim miejscu pracy. Rushdie: - I myślę, że najlepszy sposób na obronę wolności wypowiedzi to korzystanie z fikcji w tak swobodny sposób, jak to tylko możliwe. Wtedy i tylko wtedy uświadomimy sobie, jak wielką wartość może nieść ze sobą opowiadanie zmyślonych historii. *** To było ciekawe doświadczenie choćby przez to, że Rushdie był początkowo bardzo lakoniczny i trudno było go rozruszać. Ale jak już się uruchomił... To jeszcze fragment: – Uważam, że...

- Ministra kultury wystawiła do wiatru mnie, komisję konkursową, pracowników, ale też w jakiś sposób samą siebie, bo w trakcie zmieniła zasady procedury, którą przecież sama wymyśliła. To nie było dla mnie łatwe. Dobrze, że pytasz o to w kontekście roślin, bo między innymi to właśnie one pomogły mi wtedy przetrwać psychicznie. Zamiast iść do sądu i tracić energię na przepychanki, zacząłem wtedy pisać... *** Z Pawłem Sztarbowskim, obecnie m.in. kierownikiem literackim Teatru Jaracza w Łodzi, rozmawiam o książce, roślinach, teatrze i chyba trochę o życiu. Rozmowę znajdziecie w moim miejscu pracy.

Kto ma największe szanse w tym roku na Literacką Nagrodę Nike? O książkach, które znalazły się w finale nagrody zapytałem, Radosława Romaniuka. *** . Romaniuk: W tym roku mamy jedną debiutancką książkę, "Zmartwychwstanki" Doroty Grabek. To zbiór opowiadań pozbawiony wad debiutu. Czuje się w nim świeżość, energię pisarską, indywidualny głos. To zresztą cecha wspólna całej "siódemki" Nike. Autorami i autorkami tych książek są niezwykłe osobowości twórcze. (...) Przyznaję, że zawsze mam wątpliwości wobec pisania biografii tak, jakby miały być one kluczem do współczesności....

- Muszę ograniczać w sobie człowieka XXI wieku - mówi Daniel Kehlmann, wybitny niemiecki pisarz, którego książki dwukrotnie docierały do finału Międzynarodowego Bookera. Właśnie ukazuje się "Iluzjon" (przeł. Ryszard Wojnakowski), wspaniale napisana fabularyzowana biografia niemieckiego reżysera filmowego G.W. Pabsta. *** Wojciech Szot - W "Rachubie świata", którą wydałeś w 2008 roku, Carl Friedrich Gauss, niemiecki matematyk i jeden z bohaterów powieści, zauważa: "Otóż człowiek rodzi się w określonym czasie i choćby chciał, nie potrafi się od niego wyzwolić. Nad przeszłością ma...

Wojciech Szot: „Kopiąc przyszłe gniazdo, które pomieścić ma żółwie jaja, płaczę po cichu, topiąc łzy w piasku". Niewiele scen tak mnie poruszyło jak twoja opowieść o ludziach, którzy pomagają w narodzinach żółwi morskich na wybrzeżu w Indiach. Robert Macfarlane: Działo się to w Ćennaju [Madras], mieście trzech rzek. W wodach morskich nieopodal miasta żyją morskie żółwie oliwkowe. Raz w roku samice wychodzą na plaże, wykopują gniazdo i składają nawet setkę jaj. Ale plaże, które kiedyś były dla nich bezpieczne, dziś pełne są szykan: maszyn rolniczych, ludzi, psów. Wiele żółwic nie...

- Jakie są racje Ksantypy? - zapytałem Krzysztofa Łapińskiego historyka filozofii, którego "Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa" znalazł sie w finale nagrody Juliusz i zdobył nominację do Nike. Łapiński: – Tak jak wszystkie ateńskie kobiety Ksantypa nie miała pełnych praw obywatelskich. Atenki zepchnięte były do sfery domowej, prywatnej. Nie mogły uczestniczyć w życiu publicznym, nie miały praw wyborczych, w kwestiach majątkowych czy prawnych musiały być reprezentowane przez męskiego pełnomocnika – męża, ojca lub pełnoletniego syna. Pozycja wdowy była zatem gorsza niż mężatki. W...

Sylwia Chutnik: - Są takie momenty, które są zamachem na nas samych; na nasze poczucie sprawiedliwości. Choć mieliśmy rozmawiać o nowej książce Sylwii, to zagnało nas do aktualności także politycznych. Cóż... jak mówi pisarka w pierwszym zdaniu tej rozmowy: - Pilnuj mnie, bo wiesz, że mi pytania nie przeszkadzają. *** WSZ - Sypałaś kwiatki podczas procesji? SCh – Sypałam. Mieszkaliśmy w Warszawie, niedaleko kościoła św. Stanisława Kostki, a więc w miejscu o sporym natężeniu patriotyzmu i martyrologii. Był czas, że uwielbiałam kościół. Było tam ładnie, pachniało, a do tego można...

- Jesteśmy też zasypywani syntetycznym chłamem - mówi Mateusz Łabuz, który pracuje w Instytucie Badań nad Pokojem i Polityką Bezpieczeństwa przy Uniwersytecie w Hamburgu, autor książki "Przed waszą erą". Łabuz - Tyle że część ocen jest dokonywanych "na oko". To rodzaj nowoczesnej lustracji intelektualnej, która może się łatwo przerodzić w plagę niesłusznych oskarżeń. Temu trendowi towarzyszy drugi: erozja zaufania do ekosystemu informacji. Jeśli kilka razy dziennie musimy zadawać sobie pytanie o to, czy informacja, nagranie czy zdjęcie nie zostały przypadkiem wygenerowane przez...