Kto ma największe szanse w tym roku na Literacką Nagrodę Nike? O książkach, które znalazły się w finale nagrody zapytałem, Radosława Romaniuka. *** . Romaniuk: W tym roku mamy jedną debiutancką książkę, "Zmartwychwstanki" Doroty Grabek. To zbiór opowiadań pozbawiony wad debiutu. Czuje się w nim świeżość, energię pisarską, indywidualny głos. To zresztą cecha wspólna całej "siódemki" Nike. Autorami i autorkami tych książek są niezwykłe osobowości twórcze. (...) Przyznaję, że zawsze mam wątpliwości wobec pisania biografii tak, jakby miały być one kluczem do współczesności....

- Muszę ograniczać w sobie człowieka XXI wieku - mówi Daniel Kehlmann, wybitny niemiecki pisarz, którego książki dwukrotnie docierały do finału Międzynarodowego Bookera. Właśnie ukazuje się "Iluzjon" (przeł. Ryszard Wojnakowski), wspaniale napisana fabularyzowana biografia niemieckiego reżysera filmowego G.W. Pabsta. *** Wojciech Szot - W "Rachubie świata", którą wydałeś w 2008 roku, Carl Friedrich Gauss, niemiecki matematyk i jeden z bohaterów powieści, zauważa: "Otóż człowiek rodzi się w określonym czasie i choćby chciał, nie potrafi się od niego wyzwolić. Nad przeszłością ma...

Wojciech Szot: „Kopiąc przyszłe gniazdo, które pomieścić ma żółwie jaja, płaczę po cichu, topiąc łzy w piasku". Niewiele scen tak mnie poruszyło jak twoja opowieść o ludziach, którzy pomagają w narodzinach żółwi morskich na wybrzeżu w Indiach. Robert Macfarlane: Działo się to w Ćennaju [Madras], mieście trzech rzek. W wodach morskich nieopodal miasta żyją morskie żółwie oliwkowe. Raz w roku samice wychodzą na plaże, wykopują gniazdo i składają nawet setkę jaj. Ale plaże, które kiedyś były dla nich bezpieczne, dziś pełne są szykan: maszyn rolniczych, ludzi, psów. Wiele żółwic nie...

- Jakie są racje Ksantypy? - zapytałem Krzysztofa Łapińskiego historyka filozofii, którego "Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa" znalazł sie w finale nagrody Juliusz i zdobył nominację do Nike. Łapiński: – Tak jak wszystkie ateńskie kobiety Ksantypa nie miała pełnych praw obywatelskich. Atenki zepchnięte były do sfery domowej, prywatnej. Nie mogły uczestniczyć w życiu publicznym, nie miały praw wyborczych, w kwestiach majątkowych czy prawnych musiały być reprezentowane przez męskiego pełnomocnika – męża, ojca lub pełnoletniego syna. Pozycja wdowy była zatem gorsza niż mężatki. W...

Sylwia Chutnik: - Są takie momenty, które są zamachem na nas samych; na nasze poczucie sprawiedliwości. Choć mieliśmy rozmawiać o nowej książce Sylwii, to zagnało nas do aktualności także politycznych. Cóż... jak mówi pisarka w pierwszym zdaniu tej rozmowy: - Pilnuj mnie, bo wiesz, że mi pytania nie przeszkadzają. *** WSZ - Sypałaś kwiatki podczas procesji? SCh – Sypałam. Mieszkaliśmy w Warszawie, niedaleko kościoła św. Stanisława Kostki, a więc w miejscu o sporym natężeniu patriotyzmu i martyrologii. Był czas, że uwielbiałam kościół. Było tam ładnie, pachniało, a do tego można...

- Jesteśmy też zasypywani syntetycznym chłamem - mówi Mateusz Łabuz, który pracuje w Instytucie Badań nad Pokojem i Polityką Bezpieczeństwa przy Uniwersytecie w Hamburgu, autor książki "Przed waszą erą". Łabuz - Tyle że część ocen jest dokonywanych "na oko". To rodzaj nowoczesnej lustracji intelektualnej, która może się łatwo przerodzić w plagę niesłusznych oskarżeń. Temu trendowi towarzyszy drugi: erozja zaufania do ekosystemu informacji. Jeśli kilka razy dziennie musimy zadawać sobie pytanie o to, czy informacja, nagranie czy zdjęcie nie zostały przypadkiem wygenerowane przez...

- Gdybyś miał nieograniczony budżet, to jaki zespół chciałbyś usłyszeć w oprawie muzycznej gali Nike? - zapytałem Michała Sołtysiaka, prezesa Fundacji Nike. *** Wojciech Szot: Nagroda Literacka "Nike" zostanie w tym roku przyznana po raz trzydziesty. Jaka była jej geneza? Michał Sołtysiak, prezes Fundacji Nike: Wersji jest kilka, słyszałem o przynajmniej trzech. Najbliższa prawdy jest taka, że Henryka Bochniarz, wówczas prezeska Polskiej Rady Biznesu, przyszła do Adama Michnika z propozycją utworzenia nagrody. Zainspirowała ją nagroda Bookera i uznała – a była to połowa lat 90. –...

Aleksandra Boćkowska - Mój tata poradził mi kiedyś, żebym zamiast „obuwie zmienne", mówiła „kapcie". I to jest moja dewiza. Zamiast dwóch zdań, jedno. Zamiast kilku przymiotników, jeden. Zamiast „restrukturyzacja" – „zmiany", „miał", a nie „posiadał" i tak dalej. Tata, a w wielu sprawach jest dla mnie wzorem, zawsze chwalił się, że pracę magisterską napisał na 35 stron. *** Wojciech Szot: Jesteś autorką książki reporterskiej "Gdynia. Pierwsza w Polsce", poświęconej Gdyni. Teraz przyszedł czas na Bielsko-Białą. Skąd ten wybór? Aleksandra Boćkowska: Pomysł na „Mozaikę" wyszedł od...

Mam dla Was opowieść o miłości. *** – Syn mojego brata miał trzy lub cztery lata, gdy siedział na kolanach u babci. – A co ty tu masz, babciu – zapytał, widząc tatuaż obozowy. Mama odpowiedziała, że była niegrzeczna i ktoś jej coś takiego namalował. Czy można było inaczej? Tu chyba nie ma dobrej odpowiedzi. Mówi te słowa Małgorzata Wryk, filolożka i tłumaczka, której ojciec, Edward Serwański, prawnik i historyk, podczas II wojny światowej działał w podziemiu, był emisariuszem Biura Zachodniego Delegatury Rządu na Kraj i brał udział w powstaniu warszawskim. Po wojnie siedział w...

Znacie te miłe osoby? Może nie, ale jest duża szana, że znacie książki, które wydawali. W 2026 roku, po pięciu latach działalności, Agata Chmielecka i Filip Fierek zamknęli Wydawnictwo Drzazgi, które zasłynęło starannie wybieranymi, ambitnymi tytułami. *** Wojciech Szot: Po co wam to było? Agata Chmielecka: Gdy ogłosiliśmy, że otwieramy wydawnictwo, napisał do nas Piotr Marecki z Ha!artu z nie do końca żartobliwym komentarzem: „Wyrazy współczucia". Filip Fierek: Poraziła mnie ta brutalna szczerość. Teraz wiem, że Marecki miał rację. Chcieliśmy do końca życia utrzymać się z...