Przed Państwem Dorota Grabek, finalistka Nagrody Literackiej "Nike" za zbiór opowiadań "Zmartwychwstanki". *** Wojciech Szot: Kim jest Dorota Grabek? Dorota Grabek: Teraz już podoba mi się mówienie, że jestem pisarką. Zaczęłam czerpać przyjemność z używania tego słowa. Dzisiaj musiałam napisać swój krótki biogram i zaczęłam od: "pisarka". W końcu, także dzięki finałowi Nagrody Literackiej "Nike", czuję, że mogę to zrobić legalnie. (...) WSZ - "Zmartwychwstanki" to opowiadania, które świetnie rezonują z ważnymi obecnie tematami, takimi jak samotność, wyobcowanie, walka o...

Kto ma największe szanse w tym roku na Literacką Nagrodę Nike? O książkach, które znalazły się w finale nagrody zapytałem, Radosława Romaniuka. *** . Romaniuk: W tym roku mamy jedną debiutancką książkę, "Zmartwychwstanki" Doroty Grabek. To zbiór opowiadań pozbawiony wad debiutu. Czuje się w nim świeżość, energię pisarską, indywidualny głos. To zresztą cecha wspólna całej "siódemki" Nike. Autorami i autorkami tych książek są niezwykłe osobowości twórcze. (...) Przyznaję, że zawsze mam wątpliwości wobec pisania biografii tak, jakby miały być one kluczem do współczesności....

Mam dla Was rozmowę z Mają Kierul, autorką świetnej pracy magisterskiej „"Literatura nie jest dla idiotów«? Analiza dyskursu wokół praktyk czytelniczych w Polsce w latach 2015-2025". *** – Z jednej strony literatura – i szerzej sztuka – są wciąż widziane jako przestrzenie wolności, jako narzędzia emancypacji, a z drugiej niemal w całości podporządkowane są logice rynkowej – mówi Kierul. O tym, że elity narzekają, że są "stracone dla ludzkości i zostaną wymazane z dziejów świata". A opiekuńcza lewica niesie nieczytającym kaganek oświaty. Jak dyskutujemy o czytelnictwie?

***

O tym przeczytacie w moim miejscu pracy.

Sylwia Chutnik: - Są takie momenty, które są zamachem na nas samych; na nasze poczucie sprawiedliwości. Choć mieliśmy rozmawiać o nowej książce Sylwii, to zagnało nas do aktualności także politycznych. Cóż... jak mówi pisarka w pierwszym zdaniu tej rozmowy: - Pilnuj mnie, bo wiesz, że mi pytania nie przeszkadzają. *** WSZ - Sypałaś kwiatki podczas procesji? SCh – Sypałam. Mieszkaliśmy w Warszawie, niedaleko kościoła św. Stanisława Kostki, a więc w miejscu o sporym natężeniu patriotyzmu i martyrologii. Był czas, że uwielbiałam kościół. Było tam ładnie, pachniało, a do tego można...

- Jesteśmy też zasypywani syntetycznym chłamem - mówi Mateusz Łabuz, który pracuje w Instytucie Badań nad Pokojem i Polityką Bezpieczeństwa przy Uniwersytecie w Hamburgu, autor książki "Przed waszą erą". Łabuz - Tyle że część ocen jest dokonywanych "na oko". To rodzaj nowoczesnej lustracji intelektualnej, która może się łatwo przerodzić w plagę niesłusznych oskarżeń. Temu trendowi towarzyszy drugi: erozja zaufania do ekosystemu informacji. Jeśli kilka razy dziennie musimy zadawać sobie pytanie o to, czy informacja, nagranie czy zdjęcie nie zostały przypadkiem wygenerowane przez...

Mają na koncie Nagrodę Literacką "Nike" i Nagrodę Kapuścińskiego. Po 12 latach wydawnictwo założone przez Mariusza Szczygła ogłasza: Nie będziemy wydawać nowych tytułów. (...) Wśród ponad stu opublikowanych przez Dowody tytułów znalazły się również książki Mariusza Szczygła. Dowody wydały "Projekt: Prawda", nagrodzoną Nike książkę "Nie ma", "Osobisty przewodnik po Pradze", zbiór esejów poświęconych reportażowi "Fakty muszą zatańczyć" oraz wznowienie reportażu "Zrób sobie raj". W 2023 roku wydawnictwo zmieniło nazwę. – Tyle razy nas pytano, czy przedstawiamy dowody na istnienie...

– Niewiarygodne – mówi Zyta Rudzka o spotkaniu z tłumaczami i tłumaczkami swoich książek. Rudzka: – Od razu wytworzył się między nami jakiś rodzaj bliskości, którego się zupełnie nie spodziewałam. To doświadczenie wspólnego nurkowania w polszczyźnie zbliża w niezwykły sposób. Tłumacze czytają inaczej. Mają inne oko, ucho i serce do literatury. Przed tłumaczem trudniej się ukryć. Nie piszę autobiograficznych powieści, ale czasami coś przemycam ze swojego życia. Życie prywatne też się pisarce przydaje. Okazuje się, że oni potrafią rozgryźć te momenty. Fascynuje mnie to, że moi...

Elsa Schiaparelli zaprojektowała specjalny kombinezon, który kobieta mogła szybko założyć i zejść do piwnicy, gdy usłyszała alarm czy nalot - mówi Adam Leja. Co znajdziemy w kolekcji największego kolekcjonera mody w Polsce? Porozmawialiśmy. *** WSZ - Czy rzeczy, które pan kupuje, muszą się panu podobać? Adam Leja - Tak, zawsze kieruję się też swoim gustem. WSZ - A co się panu podoba? AL – Staram się nie kupować czarnych rzeczy, bo źle się fotografują i przeważnie fatalnie wyglądają na wystawie, choć mam ich sporo. Gdy dysponuje się ograniczonym budżetem, nie zawsze...

Takiej awantury na rynku książki już dawno nie było. Po tym, jak Zygmunt Miłoszewski ogłosił założenie wydawnictwa Heca, obszerny krytyczny komentarz w sieci zamieścił Zbigniew Czerwiński, były prezes Bellony i Świata Książki, dziś kierujący Stowarzyszeniem Autorów i Wydawców Copyright Polska. Czerwiński zarzucił Miłoszewskiemu, że "uderza w fundamenty rynku książki", a jego oficyna pozbawia dużych wydawców "kapitału, z którego dotąd finansowano debiuty". Co na to Miłoszewski? Porozmawialiśmy *** Wojciech Szot: Czy wydawnictwo Heca "zniszczy tradycyjny model subsydiowania...

– Centralizm w kulturze jest jednocześnie pożądany i niebezpieczny – mówi Przemysław Czapliński, z którym porozmawiałem z okazji jubileuszowej, trzydziestej edycji Nagrody Literackiej Nike.

Czapliński: – Pożądany, ponieważ dzięki niemu powstają wyraziste hierarchie. Centrala jest źródłem informacji o tym, co warto obejrzeć, czego warto posłuchać i co przeczytać. Wiadomościom płynącym z głównego źródła przysługuje większa wiarygodność, a więc siła zobowiązania. Im więcej instancji polecających, tym mniejsza moc oddziaływania.

Niebezpieczeństwo polega na tym, że instytucje mające ambicje i...