Mam dla Was rozmowę z Mają Kierul, autorką świetnej pracy magisterskiej „"Literatura nie jest dla idiotów«? Analiza dyskursu wokół praktyk czytelniczych w Polsce w latach 2015-2025". *** – Z jednej strony literatura – i szerzej sztuka – są wciąż widziane jako przestrzenie wolności, jako narzędzia emancypacji, a z drugiej niemal w całości podporządkowane są logice rynkowej – mówi Kierul. O tym, że elity narzekają, że są "stracone dla ludzkości i zostaną wymazane z dziejów świata". A opiekuńcza lewica niesie nieczytającym kaganek oświaty. Jak dyskutujemy o czytelnictwie?

***

O tym przeczytacie w moim miejscu pracy.

Sylwia Chutnik: - Są takie momenty, które są zamachem na nas samych; na nasze poczucie sprawiedliwości. Choć mieliśmy rozmawiać o nowej książce Sylwii, to zagnało nas do aktualności także politycznych. Cóż... jak mówi pisarka w pierwszym zdaniu tej rozmowy: - Pilnuj mnie, bo wiesz, że mi pytania nie przeszkadzają. *** WSZ - Sypałaś kwiatki podczas procesji? SCh – Sypałam. Mieszkaliśmy w Warszawie, niedaleko kościoła św. Stanisława Kostki, a więc w miejscu o sporym natężeniu patriotyzmu i martyrologii. Był czas, że uwielbiałam kościół. Było tam ładnie, pachniało, a do tego można...

- Jesteśmy też zasypywani syntetycznym chłamem - mówi Mateusz Łabuz, który pracuje w Instytucie Badań nad Pokojem i Polityką Bezpieczeństwa przy Uniwersytecie w Hamburgu, autor książki "Przed waszą erą". Łabuz - Tyle że część ocen jest dokonywanych "na oko". To rodzaj nowoczesnej lustracji intelektualnej, która może się łatwo przerodzić w plagę niesłusznych oskarżeń. Temu trendowi towarzyszy drugi: erozja zaufania do ekosystemu informacji. Jeśli kilka razy dziennie musimy zadawać sobie pytanie o to, czy informacja, nagranie czy zdjęcie nie zostały przypadkiem wygenerowane przez...

– Niewiarygodne – mówi Zyta Rudzka o spotkaniu z tłumaczami i tłumaczkami swoich książek. Rudzka: – Od razu wytworzył się między nami jakiś rodzaj bliskości, którego się zupełnie nie spodziewałam. To doświadczenie wspólnego nurkowania w polszczyźnie zbliża w niezwykły sposób. Tłumacze czytają inaczej. Mają inne oko, ucho i serce do literatury. Przed tłumaczem trudniej się ukryć. Nie piszę autobiograficznych powieści, ale czasami coś przemycam ze swojego życia. Życie prywatne też się pisarce przydaje. Okazuje się, że oni potrafią rozgryźć te momenty. Fascynuje mnie to, że moi...

Elsa Schiaparelli zaprojektowała specjalny kombinezon, który kobieta mogła szybko założyć i zejść do piwnicy, gdy usłyszała alarm czy nalot - mówi Adam Leja. Co znajdziemy w kolekcji największego kolekcjonera mody w Polsce? Porozmawialiśmy. *** WSZ - Czy rzeczy, które pan kupuje, muszą się panu podobać? Adam Leja - Tak, zawsze kieruję się też swoim gustem. WSZ - A co się panu podoba? AL – Staram się nie kupować czarnych rzeczy, bo źle się fotografują i przeważnie fatalnie wyglądają na wystawie, choć mam ich sporo. Gdy dysponuje się ograniczonym budżetem, nie zawsze...

Takiej awantury na rynku książki już dawno nie było. Po tym, jak Zygmunt Miłoszewski ogłosił założenie wydawnictwa Heca, obszerny krytyczny komentarz w sieci zamieścił Zbigniew Czerwiński, były prezes Bellony i Świata Książki, dziś kierujący Stowarzyszeniem Autorów i Wydawców Copyright Polska. Czerwiński zarzucił Miłoszewskiemu, że "uderza w fundamenty rynku książki", a jego oficyna pozbawia dużych wydawców "kapitału, z którego dotąd finansowano debiuty". Co na to Miłoszewski? Porozmawialiśmy *** Wojciech Szot: Czy wydawnictwo Heca "zniszczy tradycyjny model subsydiowania...

- Gdybyś miał nieograniczony budżet, to jaki zespół chciałbyś usłyszeć w oprawie muzycznej gali Nike? - zapytałem Michała Sołtysiaka, prezesa Fundacji Nike. *** Wojciech Szot: Nagroda Literacka "Nike" zostanie w tym roku przyznana po raz trzydziesty. Jaka była jej geneza? Michał Sołtysiak, prezes Fundacji Nike: Wersji jest kilka, słyszałem o przynajmniej trzech. Najbliższa prawdy jest taka, że Henryka Bochniarz, wówczas prezeska Polskiej Rady Biznesu, przyszła do Adama Michnika z propozycją utworzenia nagrody. Zainspirowała ją nagroda Bookera i uznała – a była to połowa lat 90. –...

– Nike to zobowiązanie ogólnopolskie – mówi mi Witold Bereś, przewodniczący kapituły Nagrody Literackiej Nike. Porozmawialiśmy. WSZ – Wśród tegorocznych nominacji znalazły się zarówno debiuty, jak i dzieła uznanych twórców. Niektóre z nich rzeczywiście czyta się jak gotowe scenariusze filmowe. Który z tych tytułów jest dla ciebie czymś w rodzaju "odkrycia"? WB – Powiem, ale chciałbym, żeby wszyscy czytający naszą rozmowę wiedzieli, że to, co mówię, to moje bardzo subiektywne odczucie. Odczucie, które jest aktualne teraz, ale może ulec zmianie za kilka dni. To dwie niezwykłe...

- Odkąd płód słyszy, może przetwarzać dźwięki mowy. Dociera do niego to, co mówi matka, ale też dźwięki wydawane przez otoczenie, chociaż słyszy je w wodach płodowych i przez tkanki matki trochę inaczej niż my - mówi prof. Ewa Haman z Uniwersytetu Warszawskiego. *** Ewa Haman - Amerykańskie badania eksperymentalne w latach 80-tych zeszłego wieku pokazały, że noworodki mogą pamiętać frazy, które słyszały jeszcze "w brzuchu". Wojciech Szot - Jak to zbadano? EH – Poproszono matki, by – jeszcze będąc w ciąży – czytały na głos fragmenty wierszy Dr. Seussa. Okazało się, że noworodki...

– Sama jestem wstrząśnięta tym, że spędziłam ćwierć życia nad jedną książką - mówi Kiran Desai.

Desai - W tym czasie narodziło się w mojej głowie wiele historii, które pewnie wykorzystam w kolejnych książkach. Ale jednocześnie muszę przyznać, że ani przez chwilę nie miałam poczucia, że chcę porzucić temat, nad którym pracuję, czyli tytułową samotność.

Teraz się martwię, że mam już 55 lat i nie powinnam spędzić kolejnych 20 na pisaniu następnej książki.

***

"Samotność Sonii i Sunny'ego" (przeł. Jerzy Kozłowski), nowa powieść Kiran Desai, laureatki Bookera z 2005 roku za „Brzemię rzeczy...