– Nike to zobowiązanie ogólnopolskie – mówi mi Witold Bereś, przewodniczący kapituły Nagrody Literackiej Nike. Porozmawialiśmy. WSZ – Wśród tegorocznych nominacji znalazły się zarówno debiuty, jak i dzieła uznanych twórców. Niektóre z nich rzeczywiście czyta się jak gotowe scenariusze filmowe. Który z tych tytułów jest dla ciebie czymś w rodzaju "odkrycia"? WB – Powiem, ale chciałbym, żeby wszyscy czytający naszą rozmowę wiedzieli, że to, co mówię, to moje bardzo subiektywne odczucie. Odczucie, które jest aktualne teraz, ale może ulec zmianie za kilka dni. To dwie niezwykłe...

Tadeusz Baranowski (1945-2026) *** Słoń: Rozmyślam nad tym, jak to jest, że o ile mogę zasłonić ten oto fortepian, o tyle sam siebie w żaden sposób nie mogę zafortepianić. Bąbelek: Przyjacielu, czym ty się martwisz!!!!! Twoje kłopoty wydają się mizerne w porównaniu z kłopotami wiewiórki, która nie może zawiewiórczyć fortepianu, siebie zafortepianić, nie mówiąc już o zasłonieniu fortepianu przez wiewiórkę… Oto przykład twojej korzystnej sytuacji. Tutaj możesz zasłonić trąbkę, a potem na niej zatrąbić, albo zasłonić bęben, a później na nim zabębnić. Słoń: Czyli, że w zasadzie mogę...

- Odkąd płód słyszy, może przetwarzać dźwięki mowy. Dociera do niego to, co mówi matka, ale też dźwięki wydawane przez otoczenie, chociaż słyszy je w wodach płodowych i przez tkanki matki trochę inaczej niż my - mówi prof. Ewa Haman z Uniwersytetu Warszawskiego. *** Ewa Haman - Amerykańskie badania eksperymentalne w latach 80-tych zeszłego wieku pokazały, że noworodki mogą pamiętać frazy, które słyszały jeszcze "w brzuchu". Wojciech Szot - Jak to zbadano? EH – Poproszono matki, by – jeszcze będąc w ciąży – czytały na głos fragmenty wierszy Dr. Seussa. Okazało się, że noworodki...

Pięć książek, które zaprowadzą nas w sam środek smutku, hipokryzji, dziwnej miłości. W sam środek Ameryki. We wspaniałym gronie Magdalena Parys, Artur Domosławski, Michał Olszewski i Adam Leszczyński polecamy książki, dzięki którym odkryjesz Amerykę. Z dziesiątków pomysłów, wybrałem "Daisy Miller" Henry'ego Jamesa, powieść wydaną w w 1878 roku, która była jego pierwszym wielkim sukcesem. Akcja książki zaczyna się w niewielkim Vevey w Szwajcarii, w którym „znajduje się niezwykle komfortowy hotel". Taki, co to wyróżnia się od „parweniuszowskich sąsiadów atmosferą luksusu, a zarazem...

Raul Zurita wygląda jak prorok lub ateński filozof. Jednak ten brodaty, dostojny mężczyzna jest jednym z największych skandalistów w literaturze XX wieku.

***

11 września dla Chilijczyków wydarzył się w 1973 roku. Tego dnia grupa wojskowych pod dowództwem generała Augusto Pinocheta i – jak się okazało po latach – wsparciu CIA, dokonała zamachu stanu i przejęła władzę w Chile. Urzędujący prezydent, Salvador Allende prawdopodobnie popełnił samobójstwo, a Pinochet i jego przyboczni rozpoczęli wymierzoną w opozycję kampanię terroru.

Zamordowano ponad 3 tysiące osób. Ciał ponad tysiąca nigdy nie...

A może by tak ruszyć śladami ulubionego pisarza? Albo ukochanej książki? Kto z miłośników czytania nie miał takiej pokusy? Szlaków inspirowanych literaturą znajdą Państwo setki. Można zwiedzać Wrocław śladami Wojaczka, można też wybrać się za granicę, choćby do Stambułu, i wstąpić do założonego przez Orhana Pamuka Muzeum Niewinności, które opowiada o bohaterach romansu o tym samym tytule. Podróż, o której marzę i którą po części realizuję, to podróż śladami Thomasa Manna, pisarza, którego twórczość zawsze była ważna dla czytelników, a w ostatnich latach przeżywa zasłużony...

– Sama jestem wstrząśnięta tym, że spędziłam ćwierć życia nad jedną książką - mówi Kiran Desai.

Desai - W tym czasie narodziło się w mojej głowie wiele historii, które pewnie wykorzystam w kolejnych książkach. Ale jednocześnie muszę przyznać, że ani przez chwilę nie miałam poczucia, że chcę porzucić temat, nad którym pracuję, czyli tytułową samotność.

Teraz się martwię, że mam już 55 lat i nie powinnam spędzić kolejnych 20 na pisaniu następnej książki.

***

"Samotność Sonii i Sunny'ego" (przeł. Jerzy Kozłowski), nowa powieść Kiran Desai, laureatki Bookera z 2005 roku za „Brzemię rzeczy...

Aleksandra Boćkowska - Mój tata poradził mi kiedyś, żebym zamiast „obuwie zmienne", mówiła „kapcie". I to jest moja dewiza. Zamiast dwóch zdań, jedno. Zamiast kilku przymiotników, jeden. Zamiast „restrukturyzacja" – „zmiany", „miał", a nie „posiadał" i tak dalej. Tata, a w wielu sprawach jest dla mnie wzorem, zawsze chwalił się, że pracę magisterską napisał na 35 stron. *** Wojciech Szot: Jesteś autorką książki reporterskiej "Gdynia. Pierwsza w Polsce", poświęconej Gdyni. Teraz przyszedł czas na Bielsko-Białą. Skąd ten wybór? Aleksandra Boćkowska: Pomysł na „Mozaikę" wyszedł od...

Piotr Oczko (1973-2026) *** "Nie pochowają mnie w rodzinnym grobowcu na Rakowicach, wśród krzyży, Maryj i aniołów. Sama świadomość, że rok w rok ma się odgrywać wokół cmentarne, listopadowe szaleństwo, jest nie do zniesienia. Upatrzyłem sobie miejsce przy Kanale Lejdejskim 51–55, tam gdzie stoją trzy kamieniczki o dzwoniastych szczytach, nieomal na przeciwko domu, którego sobie nigdy nie kupiłem. To wbrew przepisom, bo w Amsterdamie prochy można wrzucać tylko do Amsteli: wartki nurt rzeki szybko sprząta rtęć z plomb, resztki kardiologicznych stentów i całą chemię...

Zamiast 30 milionów dotacji dla bibliotek, zaledwie 10. A to zapewne dopiero początek "oszczędności". Z jednej strony nasi rządzący bardzo lubią się chwalić czytelnictwem i jego nawet minimalnym wzrostem. Z drugiej, nie udało się Ministerstwu Kultury przekonać własnego rządu do kontynuacji programu wspierającego czytelnictwo. *** Gdy rok temu podsumowywano Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa na lata 2021-2025, jego kontynuacja była oczywistością. Dziś już nie jest. Wprowadzony za rządów PiS Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 (NPRCz 2.0) kosztował budżet centralny...